ÖTÜRÜCÜ SİSTEM YENİDƏN QURULUR
Elektrik enerjisinin tələbatçılara daha keyfiyyətli və dayanıqlı şəkildə çatdırılması, itkilərin qarşısının alınması enerjisistem üçün çox vacib məsələlərdəndir. Bu baxımdan ötürücü şəbəkənin yeniləşməsi, yeni yarımstansiya və yüksək gərginlikli xətlərin inşası, mövcud olanların yenidən qurulması mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Bu ilin əvvəlindən bəri görülən işlər barədə “Azərenerji” ASC-nin Mətbuat xidməti bildirir ki, 35-500 kV-lik elektrik verilişi xətlərinin (EVX) təmiri, payiz-qış mövsümünə hazırlığı, istismar səviyyəsinin yüksəldilməsi və ümumilikdə enerjisistemin daha da dayanıqlı iş rejiminin təmin olunması istiqamətində zəruri tədbirlər həyata keçirilib.
220 kV-lik “Zabrat” yarımstansiyası, 220 kV-lik ikidövrəli “Şimal ES-Hövsan” və 220 kV-lik ikidövrəli “Şimal ES-Zabrat YS-Sənaye Qovşağı YS-Sumqayıt ES” hava xətlərinin tikintisi layihəsi üzrə işlər başa çatdırılıb. «Şimal» Elektrik Stansiyasında gücü 409 MVt olan 2-ci buxar-qaz qurğusu tikilib istismara verilənə kimi göstərilən hava xətləri «Sənaye Qovşağı» YS – Sumqayıt ES – «Zabrat» YS – «Hövsan» YS sxemi üzrə işdə olacaqdır.
Bakı şəhərinin dayanıqlı və fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təmin olunmasında müstəsna rol oynayacaq bu layihə üzrə tikilmiş ikidövrəli 220 kV-lik hava xətlərinin ümumi uzunluğu 95 km-dən artıqdır. Layihə əhəmiyyətinə görə son dövrlərdə həyata keçirilən ən mühüm infrastruktur layihələrdən hesab olunur.
Yeri gəlmişkən, göstərilən layihənin həyata keçirilməsi 500 kV-lik 2-ci “Abşeron” hava xəttinin uzun müddətə təmirə dayandırılmasına imkan yaradıb. Belə ki, hava xətti 12 gün təmirə dayandırılıb və bu müddətdə hava xəttində lazımı təmir işləri aparılıb. Növbəti dəfə 330 kV-lik 1-ci “Abşeron” hava xəttinin təmirə dayandırılması planlaşdırılır.
Bu istiqamətdə aparılan təmir işlərindən ən vacibi dartıcı trosla inşa olunmuş 500 kV-lik 2-ci “Abşeron” hava xətlərində “U” şəkilli boltların torpaq səthinə çıxarılmasıdır.
Qeyd edək ki, Abşeron REŞ-in xidməti ərazisində olan 500 kV-lik 2-ci “Abşeron” hava xəttinin 67 km, 330 kV-lik 1-ci “Abşeron” hava xəttinin isə 54 km hissəsində “U” şəkilli boltların dəyişdirilməsi işləri praktiki olaraq başa çatdırılıb, 960 ədəddən artıq “U” şəkilli bolt dəyişdirilib. Bu istiqamətdə aparılan işlər davam etdirilir.
Onu da qeyd edək ki, “2011-2013-cü illər Bakı şəhərinin və onun qəsəbələrinin sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı” çərçivəsində 110 kV-lik “Dübəndi”, 1-ci “Şimal”, 4-cü, 5-cı “Şimal”, 3-cü “Ramanı”, 3-cü “Maştağa” hava xətlərinin yenidən qurulması üzrə işlər aparılıb.
Əsaslı təmir qrafiki çərçivəsində 1440 km-dən artıq elektrik verilişi xəttində əsaslı və cari təmir işləri aparılıb, 3 minə yaxın dayaq quraşdırılıb, 9670-dən artıq izolyator dəyişdirilib, 30-a yaxın yeni transformator və KTM quraşdırılıb, 4435 transformatorda əsaslı və carı təmir işləri aparılıb, 20 transformator daha güclüsü ilə dəyişdirilib, 1260-a yaxın yağ açarı təmir edilib.
Onu da qeyd etmək yerinə düşərdi ki, 35 kV-lik “Atbulaq” hava xətti tam yenidən qurulub.
Tamamlanması 2013-cü ilə planlaşdırılmış layihələr üzrə tikinti işləri davam etdirilib. “Müşfiq” yarımstansiyasında gücü 250 MVA olan 3-cü avtotransformatorun quraşdırılması, uzunluğu 38 km olan 220 kV-lik qabaritdə 110 kV-lik “Səngəçal-Müşfiq” hava xəttinin tikintisi layihəsi üzrə avtotransformatorun sxemə qoşulması başa çatdırılıb, 110 kV-lik hava xəttinin tikintisi işləri tamamlanmaq üzrədir. Hava xətlərinin “Səngəçal” Elektrik Stansiyasında və “Müşfiq” yarımstansiyasında avadanlıqların quraşdırılması işləri aparılır.
“Səngəçal”, “Masallı”, “Quba” və “Xaçmaz” yarımstansiyalarında istismar edilən transformatorlar daha güclüləri ilə əvəz olunub. Həmçinin transformator və avadanlıqların istismara yararlı olmasını təmin etmək üçün yoxlama-sınaq işləri aparılır.
500 kV-lik “Abşeron” yarımstansiyasının 330 kV-lik açıq paylayıcı quruluşunun (APQ) genişləndirilməsi, 220 kV-lik “Abşeron-Mingəçevir EVX-nin yenidənqurulması” layihəsi çərçıvəsində 500 kV-lik «Abşeron» yarımstansiyasında 330 kV-lik 400 MVA 3-cü avtotransformatorun quraşdırılması işləri başa çatdırılıb.
Ağdaş rayonu ərazisində yeni 220 kV-lik “Agdaş” yarımstansiyasının inşası, uzunluğu 223 km olan 220 kV-lik ikidövrəli “Mingəcevir ES–Abşeron YS” HX-nin tikintisi üzrə işlər müəyyən olunmuş qrafikə uyğun olaraq davam etdirilir.
330 kV-lik Goranboy paylaşdırıcı məntəqəsinin inşası ilə 330 kV-lik “Goranboy PM – İmişli YS” elektrik verilişi xəttinin tikintisi layihəsi üzrə işlər davam etdirilib. Ümumi uzunluğu 195,0 km-dən artıq 330 kV-lik hava xəttinin tikinti işləri başa çatdırılıb. Layihənin 2013-ci ildə başa çatdırılması nəzərdə tutulub.
Heç şübhəsiz ki, hazırda görülən işlər və reallaşdırılması nəzərdə tutulan layihələr ümumilikdə enerjisistemin daha da inkişaf etməsinə əhəmiyyətli təsirini göstərmiş olacaq.